Serwisy internetowe Uniwersytetu Warszawskiego Zaloguj się do USOSweb Kampusu Centralnego
 
 
 
 
 
  • Statystyki
  • Strona SEW: 12 483 509
  • BIS: 6 960 681

Historia

 

Organizacyjne i intelektualne korzenie Studium Europy Wschodniej UW tkwią w podziemnym piśmie „Obóz”, założonym w 1981 r. i redagowanym przez Jerzego Targalskiego oraz zmieniającą się nieco w różnych okresach lat 80-tych, ale zawsze dość niewielką grupę, składającą się z Andrzeja Ananicza, Kazimierza Stembrowicza, Marka Pernala, Wojciecha Maziarskiego, Jana Malickiego, Roberta Bogdańskiego, później także Leszka Hensla, Krzysztofa Dębnickiego, Jolanty Sierakowskiej-Dyndo, a także Grażyny i Iwancza Gyłybowów. „Obóz” od początku poświęcony był – zgodnie z podtytułem – “problemom narodów obozu komunistycznego”. Było to pierwsze z kilku czasopism podziemnych zajmujących się tą problematyką, wówczas pierwsze między Łabą a Pacyfikiem, jedyne natomiast, które przetrwało i mimo kłopotów ukazuje się do dziś, już od 25 lat!

Do podstaw, z których wyrosło Studium należy następnie zaliczyć podziemny Instytut Europy Wschodniej, próbę tworzenia którego podjęto w końcu 1983 r. (Jan Malicki oraz Jerzy Chmielewski, Stefan Rakowski†, Jerzy Kumaniecki†). Inicjatywa ta wszakże z powodu naturalnych, czasem niemal nieprzekraczalnych trudności tworzenia w podziemiu regularnej instytucji naukowo-analitycznej, a zwłaszcza z przyczyny aresztowania swego inicjatora –  na kilka lat została zatrzymana.

Należy tu wymienić także podjętą w stanie wojennym przez redakcję „Obozu” koncepcję wydawania pisma „Zona”, mającego w zamiarze ukazywać się w różnych językach „obozu”. Niestety, udało się wydać jedynie dwie edycje – węgierską i czeską. Rzecz została przerwana przy zeszycie ukraińskim, przede wszystkim z powodu kłopotów organizacyjnych i braku środków, ale także z powodu kluczowego wówczas problemu – jak dotrzeć z polskimi drukami podziemnymi do krajów obozu, a zwłaszcza do krajów Związku Sowieckiego.

Ważką pracę wykonał również zespół redakcyjny biuletynu BIO – Biuletynu Informacyjnego Obozu (Zofia i Andrzej Ananiczowie, Robert Bogdański, Andrzej Jarosiński†, Wojciech Maziarski, Krzysztof Turlejski, Kazimierz Stembrowicz, Antoni Zambrowski i in.), wydawanego w latach 1985––1989 i przygotowującego materiały serwisowe dla prasy podziemnej, co wówczas miało ogromne znaczenie informacyjne.
   
Dopiero po 1989 r. postanowiono rozszerzyć działalność “Obozu” w nowej formie – na poziomie akademickim, kontynuując tym także zamiary podziemnego Instytutu Europy Wschodniej. Dzięki życzliwości władz Instytutu Orientalistycznego, w 1990 r. zostało powołane, pod naukowym kierownictwem prof. T. Majdy, turkologa, Seminarium Problemów Narodowościowych Związku Radzieckiego i Europy Środkowo-Wschodniej (zał. Andrzej Ananicz, Jan Malicki, Tadeusz Majda), a następnie Studium Europy Wschodniej i Azji Środkowej; które zapoczątkowały oficjalną uniwersytecką działalność obecnego Studium. Początkowo organizowane były tylko corocznie konwersatoria oraz cykle wykładów otwartych.

Od 1992 r. organizowana jest przez Studium „Wschodnia SzkoŁa Letnia”; działa również Studenckie Koło Naukowe, rozwijające działalność na polu naukowym (seminaria studenckie) oraz w organizacji objazdów naukowych, kierujących się na obszary zwłaszcza krajów b. ZSRR.

Działania te stały się podstawą do powołania w roku akad. 1998/99 „Specjalistycznych Studiów Wschodnich” (specjalizacje: I. Europa Wschodnia, II. Rosja – Azja Środkowa – Kaukaz i III. Europa Środkowa – Bałkany), a także „Podyplomowych Studiów Wschodnich”.